Historia
Od salonu do saloonu
Jak magia przeniosła się z jarmarków do paryskich teatrów, wodewilu i music hallu — i dlaczego urządzona w stylu saloonu sala na teksańskim placu doskonale wpisuje się w tę opowieść.
Znajdź wieczór z pokazem ↗Stara sztuka
Wikipedia zalicza magię do najstarszych sztuk scenicznych świata, a samo słowo wywodzi się od greckiego mageia — od nazwy, którą Grecy określali perskich kapłanów. Przez stulecia iluzjoniści pracowali w atmosferze podejrzeń, kojarzeni w powszechnej świadomości z diabłem i okultyzmem. Jedna z najwcześniejszych książek wyjaśniających, jak naprawdę wykonuje się sztuczki — The Discoverie of Witchcraft Reginalda Scotta — ukazała się w 1584 roku i miała dowieść, że takie wyczyny nie wymagają żadnej nadprzyrodzonej pomocy.
Jarmarki i mecenasi
Aż do XVIII wieku większość ludzi oglądała magię na jarmarkach, gdzie wędrowni artyści dzielili tłum z połykaczami mieczy, żonglerami i ogniomistrzami. Gdy wiara w czary słabła, sztuka zyskiwała poważanie, a przedstawienia zaczęto urządzać dla zamożnych prywatnych mecenasów. Angielski showman Isaac Fawkes reklamował swój występ od lat 20. XVIII wieku, opisując jajka, złoto i żywe ptaki wyczarowywane z pustej torby. W latach 1756–1781 Jacob Philadelphia podróżował po Europie i Rosji, prezentując niekiedy swoje popisy jako pokazy naukowe.
Nadchodzi teatr
Wielka zmiana nadeszła w latach 40. XIX wieku. W Paryżu w 1845 roku francuski zegarmistrz Jean-Eugène Robert-Houdin otworzył teatr poświęcony magii i zamienił jarmarczną rozrywkę w widowisko, za które publiczność płaciła, by oglądać je w teatrze; powszechnie nazywa się go ojcem nowoczesnej iluzji. W Londynie John Henry Anderson dokonywał tego samego kroku, otwierając w 1840 roku New Strand Theatre jako Wielki Czarodziej Północy. Fraki, które wielu magików nosi do dziś, są częścią spuścizny Roberta-Houdina.
Złota era
Pod koniec XIX wieku wielkie widowiska iluzjonistyczne wystawiano na stałe w dużych teatrach. John Nevil Maskelyne i jego partner Cooke zadomowili się w Egyptian Hall przy londyńskim Piccadilly w 1873 roku i pozostali tam przez 31 lat. W dekadach po obu stronach roku 1900 magia była stałym elementem programów Broadwayu, wodewilu i music-hallu — okres ten nazywany jest dziś Złotą Erą Magii, a Harry Houdini przyjął swój sceniczny pseudonim od Roberta-Houdina.
Salon, estrada, kabaret
Magia salonowa to nazwa dla średniej skali: pokazów dla publiczności większej niż kameralna grupka i mniejszej niż inscenizacja sceniczna, zazwyczaj wykonywanych na stojąco, na poziomie widowni. Termin ma swoich krytyków. Wielu iluzjonistów uważa go za staroświecki, ponieważ pokazy odbywają się często w salach znacznie większych niż salon, i proponuje zamiast niego określenia: estrada, klub lub kabaret. Jakkolwiek by go nazwać, większość czynnych iluzjonistów występuje właśnie w tej skali. W przeciwieństwie do scenicznych iluzjonistów, którzy podróżują z ekipą, artyści salonowi pracują zazwyczaj bez asystentów — dlatego tak wielkie znaczenie ma ochotnik z publiczności.
A także saloon
Saloon Dzikiego Zachodu był barem charakterystycznym dla Starego Zachodu, obsługującym traperów, kowbojów, żołnierzy, górników i hazardzistów, często rozpoznawanym po dwuskrzydłowych drzwiach w stylu „batwing". Słowo to zaczęło się jako wariant francuskiego „salon" — dużej sali do przyjmowania gości — a swoją amerykańską znaczeniową postać przybrało do 1841 roku. Tak więc teatr magii urządzony na wzór saloonu na teksańskim placu łączy dwa wątki tej samej opowieści: salon, w którym dorastała magia salonowa, i bar na rubieżach, który pożyczył od niego nazwę.
Najczęściej zadawane pytania
Kogo nazywa się ojcem nowoczesnej magii?
Jean-Eugène Robert-Houdin, francuski zegarmistrz, którego paryski teatr magii działa od 1845 roku.
Skąd pochodzi słowo saloon?
Zaczęło się jako wariant francuskiego „salon" — dużej sali recepcyjnej — a swoje obecne amerykańskie znaczenie miało już w 1841 roku.
Źródła